الگوی راهبردی اقتدار ملی بر پایه علم با تأکید بر مدیریت جهادی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر

2 دانشجوی دکتری امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

مقام معظم رهبری (مدظله­العالی) در بیانات بسیار مهم خود در فروردین سال 1393 در حرم مقدس رضوی سه عنصر کلیدی و مهم اقتدار ملی را اقتصاد، فرهنگ و علم معرفی نمودند. بر این اساس یکی از راه‌های نیل به اقتدار ملی را با تکیه ‌بر قدرت درون؛ رسیدن به اقتدار علم و فناوری، تکیه ‌بر اعتمادبه‌نفس و باور به اصل «ما می‌توانیم» تبیین فرمودند. نکته قابل تأمل آنکه، ایرانی که قرار بود بر اساس رشد علمی یک دهه گذشته خود تا سال 2018 بر سکوی چهارم علم جهان تکیه بزند، طی چند سال گذشته، شاهد کاهش سرعت بوده به‌گونه‌ای که رهبر معظم انقلاب در دیدار خود با اساتید دانشگاهی در ماه مبارک رمضان سال 1395، از کاهش سرعت علمی ایران گلایه­مند بودند. از این ‌رو این تحقیق به دنبال ارائه الگوی مدونی از اقتدار علمی است که بر اساس آن بتوان به اقتدار ملی متناسب با نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران نائل آمد.
روش انجام این تحقیق کیفی از نوع داده بنیاد بوده و جامعه آماری آن شامل نخبگان و صاحب‌نظران در حوزه علم بوده است. روش نمونه‌گیری هدفمند و تعداد نمونه تا حد اشباع نظری به‌پیش رفت. در مجموع تعداد 7 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب گردیدند. از این تعداد نمونه، تعداد 135 مفهوم، 27 مقوله و شش مضمون استخراج گردید. روایی یافته‌ها از طریق تأیید اساتید نسبت به کدگذاری‌ها و استخراج مفاهیم و مقولات به دست آمد.





یافته‌های این تحقیق، الگوی نهایی استخراج‌شده و دارای پنج بخش علی، زمینه­ای، واسطه­ای، راهبردی و پیامدی است. در بخش علی، نوآوری و چرخه ارزش‌آفرین؛ در بخش زمینه­ای، مدیریت جهادی علمی و دیپلماسی علمی؛ در بخش واسطه­ای، بومی‌سازی و اسلامی سازی علوم انسانی، در بخش راهبردی، پیشرفت مستمر علمی و در بخش پیامدی، مرجعیت علمی و تمدن سازی، به‌عنوان خروجی الگو گزارش گردیدند. آنچه از انجام این پژوهش حاصل گردید، تأکید تمام خبرگان بر حصول به اقتدار ملی از طریق ارتقای اقتدار علمی است.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن کریم.
  • سایت امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) قابل دسترسی در: http://farsi.khamenei.ir
  • طباطبایی، سیدمحمدحسین، (1379)، المیزان فی التفسیر القرآن، جلد16، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ بیست و چهارم.
  • افشارنیا، سعید و الهیاری فرد، نجف، (1385)، تبیین جایگاه علم و فناوری (بررسی وضعیت ایران و مقایسه آن با سایر کشورها) پیش‌نیاز اساسی تدوین استراتژی و ترسیم مسیر رشد و بهبود نظام علم و فناوری، تهران: کنفرانس بین‌المللی استراتژی‌ها و تکنیک‌های حل مسئله.
  • امینی، سیدجواد، (1387)، کنگره سراسری اقتدار علمی اقتدار ملی، معاونت پژوهش و تولید علم دانشگاه عالی دفاع ملی، چاپ اول.
  • تقوی، مصطفی، (۱۳۸۷)، درآمدی مبناییوراهبردیبرالگویاسلامی-ایرانی توسعهعلموفناوری، فصلنامه علمی- پژوهشی روش‌شناسی علوم انسانی، سال چهاردهم، شماره پنجاه و ششم.
  • جوادی آملی، عبدالله، (1374)، شناخت‌شناسی در قرآن، جلد دوم، دفتر انتشارات اسلامی.
  • جعفری، محمدتقی، (1381)، طرحژنومانسانی، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
  • جعفری، محمدتقی، (1382)، قرآن نماد حیات معقول، مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
  • جعفری، محمدتقی، (1388)، تحقیقی در فلسفه علم، 1388، مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
  • جهانتاب، محمد، (1385)، بررسی مؤلفه‌های فرهنگی اقتدار ملی و نقش نیروهای مسلح در آن، فصلنامه دانش انتظامی، سال هشتم، شماره 4.
  • جمشیدیان، هادی، (1387)، تولید علم و اقتدار علمی از دیدگاه مقام معظم رهبری، دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • چالمرز، آلن، (1385)، چیستیعلم، ترجمه سعید زیباکلام، تهران: انتشارات سمت.
  • چیتیک، ویلیام، (1388)، علم جهان علم جان، مترجم: اصغری، انتشارات تهران.
  • حافظ­نیا، محمدرضا، (1378)، الگوی مناسب برای نظام بین‌المللی، تهران: فصلنامه دانشور، سال هفتم، شماره 25.
  • دهخدا، علی‌اکبر، (1377)، لغت‌نامه دهخدا، جلد دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • زرقانی، سیدهادی، (1388)، مقایسه تطبیقی مؤلفه‌های قدرت جمهوری اسلامی ایران با کشورهای آسیای جنوب غربی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
  • عالم، عبدالرحمن، (1375)، بنیادهای علم سیاست، تهران: نشر نی.
  • فیض­کاشانی، محسن، (1415ق)، المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء، دفتر انتشارات اسلامی، الطبعه الثالثه.
  • فیروزآبادی، حسن، (1387)، سخنرانی در کنگره سراسری اقتدار ملی، تهران: داعا.
  • کاظمی، علی‌اصغر، (1373)، روابط بین‌الملل در تئوری و در عمل، تهران: نشر قومس.
  • گروه مطالعاتی دانشکده مدیریت راهبردی، (1387)، طراحی الگو و راهبرد مرزشکنی دانش، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران: چاپ اول.
  • گروه مطالعاتی و تحقیقات راهبردی مجمع، (1388)، فناوری و قدرت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران: چاپ اول.
  • گروه مطالعاتی دوره هشتم امنیت ملی، (1392)، راهبردهای نیل به اقتدار فرهنگی به‌مثابه اقتدار حقیقی جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • مطهری، مرتضی، (1374)، مجموعه آثار، مجلد 13، جلد دوم، انتشارات صدرا.
  • مصباح یزدی، محمدتقی، (1379)، آموزش فلسفه، جلد اول، تهران: چاپ و نشر بین‌الملل.
  • مصباح یزدی، محمدتقی، دروس فلسفه اخلاق.
  • مجموعه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، مصوبه شاخص‎های ارزیابی علم و فناوری توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه 510 مورخ 24/10/1381 ابلاغ به شماره 4785/دش تاریخ ابلاغ: 29/11/1381 گرفته‌شده از سایت اینترنتی به آدرس: https://www.iranculture.org
  • ولایتی، علی‌اکبر، (1390)، فرهنگ و تمدن اسلامی، دفتر نشر معارف، قم: چاپ سی‌ام.