راهبردهای علم و فناوری استحکام ساخت درونی قدرت ملی نظام جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دوره دکتری مدیریت راهبردی فضای سایبر، دانشگاه عالی دفاع ملی

2 استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

علم و فناورى یکى از پایه‌هاى اقتدار درون‌زای یک ملت است. تاکنون راهبردهای مناسبی برای علم و فناوری استحکام­ساز تدوین ‌نشده است و یا اگر ارائه‌ شده این هدف را به‌روشنی تأمین نمی­کند. با توجه به اینکه این تحقیق به دنبال مطالعه و شناسایی راهبردهای علم و فناوری مؤثر بر استحکام ساخت درونی قدرت ملی نظام می‌باشد، لذا بر اساس هدف، کاربردی است. از لحاظ جمع‌آوری داده‌ها نیز این مقاله در زمره تحقیقات پیمایشی (میدانی) جای می‌گیرد و روش گردآوری اطلاعات به روش پیمایشی، کتابخانه‌ای و مصاحبه عمیق از صاحب‌نظران می‌باشد.
در این پژوهش پس از مطالعه و تحلیل بیانات امام خمینی (ره)، مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، بررسی اسناد بالادستی، مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل روندها، ابعاد و مؤلفه‌های علم و فناوری تأثیرگذار بر استحکام درونی قدرت ملی شناسایی گردید و در معرض دید صاحب­نظران منتخب حوزه علم و فناوری به‌عنوان جامعه آماری قرار گرفت و سپس فرصت‌ها و تهدیدها و قوت‌ها و ضعف‌های برتر به‌وسیله روش‌های کمی و کیفی مورد تجزیه‌وتحلیل، شناسایی و از تقاطع مؤلفه‌ها، راهبردهای مناسب به ‌دست ‌آمده است.
نتایج نشان می‌دهد، راهبرد، تولید دانش بومی مرزشکنانه مبتنی بر منابع و مبانی اسلامی ایرانی، ارتقای زیرساخت­های تولید علم و فناوری پیشرفته و مورد نیاز و استفاده گسترده از فضای مجازی امن متناسب با دستیابی به مرجعیت علم و فناوری جهانی از راهبردهای منتخب نهایی مورد تأیید خبرگان بر اساس امتیازات جذابیت می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن کریم
  • امام خمینی (ره)، (1380)، صحیفه نور، تهران: مرکز نشر آثار امام خمینی (ره).
  • سایت امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) قابل دسترسی در: http://farsi.khamenei.ir
  • آسوشه، عباس و دیگران، (1388)، میزگرد علمی و تخصصی (تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در اهداف و مأموریت‌ها)، فصلنامه تخصصی فاوا، سال سوّم، شماره 12، پاییز، تهران: (دانشگاه تربیت مدرس)، معاونت فناوری اطلاعات و ارتباطات ناجا.
  • احمدی، مهدی و زیباکلام، سعید، (1390)، رابطهعلموفناوری:طرحونقدالگوی «فناوریبه‌مثابهعلمکاربردی»، فصلنامه سیاست علم و فناوری، تهران: سال سوم، شماره 4.
  • اصلانی، مصطفی، (1385)، جهانی‌شدن فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، رساله دکتری با راهنمایی دکتر محمدمهدی نژاد نوری، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • افشارنیا، سعید و الهیاری فرد، نجف، (1385)، تبیین جایگاه علم و فناوری (بررسی وضعیت ایران و مقایسه آن با سایر کشورها) پیش‌نیاز اساسی تدوین استراتژی و ترسیم مسیر رشد و بهبود نظام علم و فناوری، تهران: کنفرانس بین‌المللی استراتژی‌ها و تکنیک‌های حل مسئله.
  • انصاری، منوچهر؛ رحمانی یوشانلوئی، حسین و اسکویی، وحید و حسینی، احد، (1390)، شناسایی عوامل و طراحی مدل مفهومی توانمندسازی نیروی انسانی در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (مطالعه موردی)، نشریه مدیریت دولتی، دوره سوم؛ شماره هفتم، صفحه (23 تا 40)، تهران: پاییز، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
  • تقوی، مصطفی، (۱۳۸۷)، درآمدی مبناییوراهبردیبرالگویاسلامی-ایرانی توسعهعلموفناوری، فصلنامه علمی- پژوهشی روش‌شناسی علوم انسانی، سال چهاردهم، شماره پنجاه و ششم.
  • حسن­بیگی، ابراهیم، (1390)، مدیریت راهبردی، انتشارات سمت، چاپ اول.
  • جمالی پاقلعه، مرتضی و شفیع‌زاده، احسان، (1391)، رویکردتحلیلیمقایسه‌ایبهتحقیقوتوسعهدرایران وچندکشورپیشرفته، فصلنامه تخصصی پارک‌ها و مراکز رشد، سال هشتم، شماره 31.
  • رنجبر حقیقی، علی، (1389)، مجله معرفت، شماره 76.
  • زرقانی، سیدهادی، (1391)، سنجش و رتبه‌بندی قدرت ملی کشورهای جهان اسلام، نشریه مطالعات جهان اسلام، سال اول شماره دوم.
  • سامانه مجازی داعا (دانشگاه عالی دفاع ملی)
  • علامه طباطبایی، محمدحسین، (بی­تا)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، با پاورقی استاد شهید مطهری، دفتر انتشارات اسلام.
  • قرائتی، محسن (1388). تفسیر نور، تهران.
  • گروه مطالعاتی امنیت، (1387)، مطالعه گروهی با عنوان تهدیدات قدرت ملی/ شاخص‌ها و ابعاد؛ تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • گودرزی، غلامرضا، (1389)، مدل مدیریت راهبردی موعودگرا، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
  • محمودی، مجید و محمودی، الهه، (1390)، تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات روی اشتغال بخش خدمات در ایران، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، سال نوزدهم؛ شماره 58، صفحه (213 تا 236)، تهران: پاییز.
  • مرادیان؛ محسن، (1391)، مبانی نظری امنیت، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی، بهار.
  • مصباح­یزدی، محمدتقی، (1391)، آموزش فلسفه، جلد 1.