مقاله پژوهشی: آسیب‌شناسی بحران‌های اجتماعی و الزامات سیاست‌گذاری امنیتی در پیشگیری از آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی(سیاست‌گذاری عمومی)،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکزی

2 استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

3 استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد قم

چکیده

بحران­های اجتماعی که می­توانند موجبات بی­نظمی و ناامنی را فراهم آورند، همواره تأثیرات مهمى بر امنیت داشته­ و دارند. از آنجایی که هر‌ بحران اجتماعى مولود مسائل‌ و مشکلات‌ گوناگونى است ، شناخت ابعاد و ویژگى‌هاى آن‌ها از قدم‌هاى اولیه در مدیریت بحران خواهد بود. بنابراین این پژوهش به منظور بحث از علل بروز شورش­های شهری و نحوه مدیریتشان انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف تحقیقی کاربردی، از حیث روش توصیفی و از نظر گردآوری داده‌ها و اطلاعات، کتابخانه‌ای و میدانی است. جامعه آماری این پژوهش را متخصصین علوم سیاسی، امنیتی و انتظامی تشکیل داده که با روش نمونه­گیری زنجیره­ای تعداد 25 نفر به عنوان حد نمونه انتخاب شدند. بر اساس یافته­­‌های پژوهش و ضریب مسیرها به ترتیب علل اقتصادی با 1/32 ،سیاسی 4/30 فرهنگی 3/26 و اجتماعی با 2/24 درصد تغییرات مربوط به شورش‌های شهری را به طور مستقیم تبیین می‌کنند و عوامل اجتماعی بطور غیرمستقیم و از طریق متغیرهای میانجی اقتصادی 7/39 ،سیاسی 63 و فرهنگی 3/45 درصد در وقوع شورش‌های شهر تهران تاثیر دارد. این در حالی است که اقداماتی که در حال حاضر با عنوان تأمین امنیت به منظور پیشگیری از بحران­های اجتماعی صورت می­گیرد عمدتاً اقدامات سلبی و مقابله­ای در کاهش جرایم و ناهنجاری­های اجتماعی است.

کلیدواژه‌ها


-          ابطحی، حسین؛یاوری بافقی، امیر حسین؛اسماعیلی، احمدرضا (زمستان 1390) " طراحی مدل پیش نگری بحران های اجتماعی به منظور پیشگیری از آنها توسط ناجا" فصلنامه نظم و امنیت انتظامی، شماره 16. (صص 1 تا 34)

-          احمدوند،علی­محمد؛اشراق،حمیدرضا؛ کریمی­خوزانی،علی (بهار1391) " مدیریت بحران های اجتماعی (اعتصاب، تظاهرات اعتراض آمیز و...) با رویکرد پلیس جامعه محور" توسعه انسانی پلیس، شماره 40، (صص 113 تا 128)

-          اسماعیلی‌ ، محسن؛طحان نظیف،هادی (١٣٨٧)، "تحلیل ماهیت نهاد سیاست‌های کلی نظام در‌ حقوق‌ اساسی جمهوری اسلامی ایران "، مجله‌ معارف‌ اسلامی‌ و حقوق ، شماره ٢٨.(از صفحه 78 تا 120)

-          اسماعیلی، محسن؛بالایی، حمید (1394) " الگوی راهبردی تأمین امنیت ملی در سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران"  فصلنامهآفاق امنیت، شماره 27 .(از صفحه 5 تا 38)

-          افتخاری،اصغر (پائیز 1383) "مرزهای گفتمانی نظریه اسلامی امنیت" فصلنامه مطالعات راهبردی، سال هفتم،شماره سوم، (صص425 تا 452)

-          افروغ، عماد (بهار و تابستان 1379) " ابعاد داخلی و منطقه ای امنیت ملی ایران: شورشهای شهری و امنیت داخلی" فصلنامه مطالعات راهبردی، سال سوم، شماره 7و8.(صص 271 تا 278)

-          امانی،جواد؛ خضری­آذر، هیمن؛ محمودی، حجت (1391) " معرفی مدل­یابی معادلات ساختاری به روش حداقل مجذورات جزئی (PLS-PM)" مجله بر خط دانش روان­شناختی، سال اول، شماره 1. ( صص 41 تا 55)

-          بشیریه، حسین(1372‌)،  ‌"انقلاب‌ و بسیج سیاسی" تهران: دانشگاه تهران.

-          بلندیان،غلامحسین(1391) "جامعه‌شناسی امنیت داخلی"  تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.

-          پاشایی‌زاده،حسن ( تابستان 1386) " نگاهی اجمالی به روش دلفی" پیک نور، دوره ششم، شماره دوم (صص 63 تا 79)

-          پناهی، محمدحسین(1389) "نظریه‌های انقلاب: وقوع، فرآیند و پیامدها" ، تهران، سمت.

-          پیری،حیدر (1394) " فراز و فرود حاکمیت در مقابله با شورش ها و ناآرامی­های داخلی در پرتو حقوق بین الملل" مجله حقوقی دادگستری، سال هفتاد و نهم، شماره نود و دوم(صص 54 تا 78)

-          تابلی، حمید؛ کریمی افشار، سمانه؛ و اشرف زاده، الهام (بهار 1391 )" بررسی مدلهای مدیریت بحران در رمان دا" نشریه ادبیات پایداری، شماره 5 و 6 (صص 77تا104)

-          تاجیک، محمدرضا (1379) "مدیریت بحران: نقدی بر شیوه‌های تحلیل و تدبیر بحران در ایران" تهران: فرهنگ گفتمان.

-          حسینی، حسین؛ جدی، سیدمجید (1384) " مدیریت بحران با رویکرد امنیت عمومی" جلد اول، تهران: انتشارات معاونت آموزش ناجا.

-          حسینی، حسین؛ مسلمی، سیاوش؛ (بهار 1394) " راهبردهای شبکه های اجتماعی مجازی برای کنترل بحران امنیتی" شماره 15 (صص از 9 تا 34)

-          ره پیک،سیامک "آسیب ها و تهدیدات امنیتی، در تحقق اهداف چشم انداز بیست ساله مطالعات دفاعی استراتژیک " زمستان 1385 - شماره 28(از 85 تا 96)

-          روشندل اربطانی،طاهر؛ پورعزت،على اصغر؛ قلى پور، آرین (تابستان 1388) "تدوین الگوى جامع فراگرد مدیریت بحران با رویکرد نظم وامنیت" فصلنامه دانش انتظامی، سال دهم، شماره دوم (صص 63 تا 80)

-          زمانی،علی‌اکبر(1391زمستان) "تبیین شاخص های دفاع همه جانبه در تامین امنیت داخلی" فصلنامه امنیت ملی، سال دوم،شماره 9، (صص 91 تا 116)

-          ساروخانی،باقر (بهار1383) "دلفای کیفی، ابزار پژوهش در علوم اجتماعی" فصلنامه مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان (مطالعات زنان)، دوره2،شماره 4 (صص 85 تا 122)

-          سلیمی، اکبر(تابستان1393)" تبیین علل پدیده ناآرامی­های شهری در کشورهای در حال گذار" فصلنامه دانش انتظامی خراسان رضوی، دوره ششم، شماره 24(صص 135 تا 152)

-          شعبانی، ناصر(1385)"  توسعه و پدافند بارویکرد انتظامی" تهران:  معاونت آموزش دانشگاه علوم انتظامی.

-          عبداله‌خانی،علی (1390) "فنون پیش‌بینی" تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.

-          عبداله‌خانی،علی (1390) "فنون پیش‌بینی" تهران: نشر ابرار معاصر تهران.

-          عسگری،محمود(تابستان 1388)"بسیج و مقابله با شورشهای داخلی" مطالعات راهبردی بسیج، شماره 43 (صص 81 تا 116)

-          عصاریان نژاد، حسین؛ مومنی، اسکندر؛ (تابستان 1390) " تبیین و ترسیم مولفه ها و شاخص های تولید اختلال و بی نظمی اجتماعی" فصلنامه امنیت ملی، سال یکم، شماره یکم (صص 99 تا 123)

-          عصاریان نژاد،حسین (بهار 1385) "آسیب­شناسی تصمیم در راهبرد امنیت ملی" فصلنامه نگرش راهبردی، شماره 77 و 78 (صص 51 تا 72)

-          علایی،حسین (تابستان 1391) "امنیت پایدار در سند چشم انداز بیست‌ساله جمهوری اسلامی ایران" آفاق امنیت،شماره 15 (از صفحه 119 تا 147)

-          کریمائی،علی‌اعظم (1389) " انضباط ملی و امنیت اجتماعی" تهران: انتشارات داعا.

-          کریمی­خوزانی،علی؛ عزیزآبادی­فراهانی،فاطمه؛ غفاری،غلامرضا؛ صالحی امیری، سیدرضا(زمستان 1396) "ارائه الگوی مطلوب اخلاق مداری پلیس در مواجهه با بحران های اجتماعی (ازدحامات، اغتشاشات و اعتراضات خیابانی)" پژوهش نامه نظم و امنیت انتظامی، سال دهم، شماره چهارم (صص1 تا26)

-          گر،تدرابرت (1394)"چرا انسانها شورش می‌کنند" ، ترجمه علی مرشدی زاد، چاپ چهارم، تهران: پژوهشکدة مطالعات راهبردی.

-          مجردی،سعید (1391) "اینترنت و امنیت اجتماعی" تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

-          مشیرزاده،حمیرا (١٣94)"درآمدی نظری‌ بر‌ جنبش­های اجتماعی" چاپ دوم،تهران: پژوهشکده امام‌ خمینی و انقلاب‌ اسلامی‌.

-          منظمی تبار، جواد ( 1384 ) " مبارزه با جرائم اجتماعی" تهران : دانشگاه علوم انتظامی امین.

-          میرسندسی،سیدمحمد (1391) "جامعه‌شناسی تاریخی امنیت در ایران" تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

-          النقی‌پور،رسول؛بهرامی،تورج (1395) "مدیریت بحران (با رویکرد: طبیعی، فرهنگی، اجتماعی و امنیت اجتماعی)" تهران، انتشارات آراد.

-          هواتمر،جرالد جی (1383) "مدیریت بحران" ترجمه مرکز مطالعات و برنامه­ریزی شهر تهران، تهران: نشر پردازش.

-          وهابی،فرجام (1395) "امنیت عمومی و مدیریت بحران" تهران، انتشارات موجک.

-          یاوری بافقی،امیرحسین (1393) " الگوی ساختاری پیش­نگری بحران­های اجتماعی" تهران: نشر دانشگاه علوم انتظامی امین.

منابع انگلیسی :

- Burnett ,john.j(1998).”A strategic approach tomanaging crisis” public relation review,vol 24,no4,Win, pp.457-488.

- Lechat, M. F. (1990). The international decade for national disaster reduction background and objectives, Disaster (the journal of disaster studies, policy and management), 14(1): 1-6.

- Lloyd Roberts, David, Staying Alive (2005) Safety and Security Guidelines for Humanitarian Volunteers in Conflict Areas, ICRC.

- Penrose. J. M. (2000) The role of perception in crisis planning . Public relation review, Vol.26(2), pp155-171.

- Pollard David and Hotho Sabine, (2006) "Crises, scenarios and the strategic management process", Management Decision , Vol. 44 Issue: 6, jul, pp.721-736. 

- Richardson, B. (1994). Socio-technical disasters: profile and prevalence, Disaster Prevention and Management, 3(4), pp. 41-6.