راهبردهای قوای سه گانه نظام جمهوری اسلامی برای مقابله با فساد اقتصادی با تأکید بر امنیت ملی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دوره دکتری امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 استاد اقتصاد نظری دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

چکیده

مبارزه با فساد و مظاهر و جلوه های مختلف آن از آرمان های بلند رهبرکبیر انقلاب اسالام ی حضارت اماام )ره( و ملات
ایران در طی مبارزات طولانی با رژیم منحو پهلوی بود. پس از انقلاب بلافاصاله ایا ن آرماان بازرد در م یثااق ملا ی
مردم، یعنی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تجلی پیدا کرد. در طی چهار دهه از استقرار نظام جمهاور ی اسالام ی،
دغدغه اکثر نخبگان، فرهیختگان، دلسوزان نظام و انقلاب مخصوصاً رهبر فرزانه انقالاب مباارزه هماه جانباه، عالماناه و
بدون تسامح با فساد اقتصادی است.
اگر فرآیند مبارزه با فساد اقتصادی را شامل مراحل تشخیص، پیشگیری و درماان آن بادا نیم، عالاوه بار اهم یا ت انجاام
مطالعه های آسیبشناسانه، ضرورت تدوین راهبردهای منطبق بر شرایط ایرانی اسلامی کاملاً آشکار خواهد بود. تالاش -
برای کمک به حل این مسئله و تدوین راهبردهای قوای سهگانه نظام جمهوری اسلامی برای مقابله با فساد اقتصااد ی باا
تأکید بر امنیت ملی، هدف مقاله حاضر است. روش پژوهش، ترکیبی یا آمیخته و از ناوع توصا یفی تجاو یزی باا روش -
اسنادی کتابخانه ای است. از تحلیل محتوای کیفی مبتنی بر بررسی و استنتاج مفاهیم و مقولات از داده های خام اساتفاده -
شده است. سطح تحلیل، خرد و واحد تحلیل، جمله و پاراگراف است. در ادامه باا کشاف معاا نی بنیا ادین و اساتنبا و
احصاء مفاهیم و مقولات فساد اقتصادی، باا اساتفاده از تک نیا ک تادو ین راهبارد swot و اساتفاده از نار م افازار spss از
داده های کمی بهره برده و عاوامال داخلی )ضعف ها و قوت ها( و عوامال خاا رجی )فرصات هاا و تهد یا دها( ساه قاوه
جمهوری اسلامی در مقابله با فساد اقتصادی مشخص و راهبردهای مدنظر احصاء شد. برای رواییسانج ی از پرسشانامه
و نظرخواهی از خبرگان و کارشناسان اهل فن استفاده گردید. سپس با توجه به موقعیت و جایگاه اقدام راهبردی، تعاداد
نُه گزاره راهبرد مقابله با فساد اقتصادی تدوین گردید. با اخذ نظارات جامعاه آماار ی تحقیا ق، باه منظاور اولو یا ت بناد ی
راهبردهای مقابله با فساد اقتصادی، از روش برنامه ریزی راهبردی کمی QSPM جذاب ترین راهبردها انتخاب شادند. از
میان این نُه راهبرد، راهبردِ ایجاد و ارتقای شفافیت همه جانبه و پیشگیری از گسترش و نفوذ فساد و از بین بردن عوامال
محرک و زمینه های ارتکاب فساد در راستای ایجاد عدالت همه جانبه به عنوان مهم ترین راهبرد انتخاب و هشات راهبارد
نیز در ذیل آن تعیین گردید.

کلیدواژه‌ها


  • ·            امام خامنه‌ای (مدظله­العالی)، مجموعه بیانات، قابل‌دسترسی در www.khamenei.ir
  • افتخاری، اصغر، (1388)، نسبت عدالت و امنیت در اندیشه سیاسی شیعه، پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 3.
  • افضلی، عبدالرحمن، (1390)، فساد اداری و تأثیر آن بر توسعه: علل، پیامدها و راهکارهای برون‌رفت، نشریه مرکز امور بین‌المللی ریاست جمهوری، سال بیست و هشتم، شماره  45.
  • الوانی، سیدمهدی و زرندی، سعید، (1389)، مؤلفه‌های تدوین استراتژی ملی مبارزه با فساد جمهوری اسلامی ایران، نشریه مدیریت دولتی، دوره 2، بهار و تابستان.
  • الوانی، سیدمهدی و جعفر، منوچهر، (1377)، ارائه یک الگوی نظری برای کنترل و مهار فساد اداری، مجله اقتصاد مدیریت، شماره 36.
  • امور تدوین تنقیح و انتشار قوانین و مقررات، (1394)، مجموعه سیاست‌های کلی نظام، معاونت تدوین تنقیح و انتشار قوانین و مقررات.
  • ·            تیرگی، زهرا و فروغی­نیا، حسین، (1395)، استراتژی مبارزه با فساد اداری، راهکاری برای پاسخگویی به تأمین عدالت اجتماعی، فصلنامه اندیشمندان حقوق، شماره 8، بهار.
  • حبیبی، نادر، (1375)، فساد اداری، انتشارات واثقی.
  • حسن بیگی، ابراهیم، (1390)، مدیریت راهبردی، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
  • حسنی، علی و شمس، عبدالحمید، (1391)، راهکارهای مبارزه با فساد اداری بر اساس ارزش‌های اسلامی، فصلنامه اسلام و پژوهش‌های مدیریتی سال دوم، شماره اول، پاییز و زمستان.
  • خضری، محمد، (1384)، تحلیل نهادی فساد اداری، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 3.
    • دانایی‌فرد، حسن؛ حسن‌زاده، علیرضا و نصرالهی، سمیه، (1393)، واکاوی سازوکارهای کلیدی تقویت اعتماد عمومی به دولت: پژوهشی– ترکیبی، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، شماره 8، بهار.
    • ذاکر صالحی، غلامرضا، (1388)، راهبردی‌های مبارزه با فساد اداری، چاپ دوم (1391)، انتشارات جنگل جاودانه.
    • رونق، یوسف، (1394)، مجموعه قوانین و مقررات تأمین و ارتقای سلامت اداری و مقابله با فساد، انتشارات فرمنش.
    • رهبر، فرهاد، (1388)، فساد اقتصادی: ماهیت و سمت‌گیری، دانشگاه عالی دفاع ملی.
    • رهبر، فرهاد؛ میرزاوند، فضل‌الله، (1381)، بازشناسی عارضه فساد مالی، تهران: جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران.
    • زاهدی، شمسی­السادات؛ محمدنبی، سینا و شهبازی، مهدی، (1388)، بررسی عوامل مؤثر بر کاهش فساد اداری (مطالعه موردی در شهرداری تهران)، فصلنامه مدیریت فرهنگ‌سازمانی، سال هفتم، پاییز و زمستان، شماره 20.
    • زرندی، سعید و معدنی، جواد، (1394)، اصول و مبانی نظری ارتقاء سلامت اداری و مبارزه با فساد، انتشارات آذرین مهر.
    • زرندی، سعید؛ معدنی، جواد، (1394)، طراحیمدل بومیمبارزه با فساد اداری در ایران، دانش ارزیابی، شماره 24.
    • زمانی، علی‌اکبر، (1395)، امنیت داخلی جمهوری اسلامی ایران، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین، چاپ سوم.
    • سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، (1384)، طرح مطالعاتی برنامه مبارزه با فساد و ارتقای سلامت نظام اداری (حکومت انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
    • شمس، عبدالحمید، (1391)، مقدمه‌ای بر مهندسی نظام کنترل و نظارت برای جلوگیری از پیدایش فساد نظام‌، فرآیند توسعه، دوره 25، شماره 79.
    • عابدی­جعفری، حسن و حسینی هاشم­زاده، داود، (1395)، نظریه‌های فساد و سلامت اداری، تهران: انتشارات مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهرداری تهران.
    • عباس زادگان، سید محمد، (1394)، فساد اداری، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
      • عزتی، مرتضی؛ کریمی گلنار، بهمن، (1393)، طراحی شاخص بومی برای اندازه‌گیری فساد اقتصادی، سیاست‌های راهبردی و کلان، سال دوم، شماره 6.
      • علی احمدی، علیرضا، (1382)، نگرشی جامع بر مدیریت استراتژیک، انتشارات تولید دانش.
      • فرهادی­نژاد، محسن و لگزیان، محمد، (1390)، پیمایشی طولی در زمینه علل فساد اداری و روش‌های کنترل آن (1388 – 1378)، چشم‌انداز مدیریت دولتی، شماره 8.
      • قاسمی، محمدعلی، (1384)، امنیت انسانی مبانی مفهومی و الزامات راهبردی، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 30، زمستان.
      • قلی­پور، رحمت‌الله، (1384)،تحلیل رابطه الگوی حکمرانی خوب و فساد اداری، مجله فرهنگ مدیریت، سال سوم، شماره ۱۰.
      • قطبی، میلاد، (1394) مروری بر مفهوم فساد و برنامه‌های رایج جهانی علیه آن، سازمان بازرسی کل کشور، گزارش پژوهشی، شماره 82، اسفند.
      • لاریجانی، محمدجواد، (1373)، حکومت، مباحثی در مشروعیت و کارآمدی، تهران: سروش.
      • مرادیان، محسن، (1391)، مبانی نظری امنیت، دانشکده علوم و فنون فارابی.
      • ملک­محمدی، حمیدرضا و حق‌شناس، محمدجواد، (1392)،‌ سیاست‌گذاری مبارزه با فساد اداری در جمهوری اسلامی و ارائه الگوی مطلوب، فصلنامه سیاست، دوره 43، شماره 1.
      • مؤذن جامی، محمدهادی، (1382)، اعتماد پایه امنیت، فصلنامه دانش انتظامی، تابستان.
      • میرزایی، جلال و گروسی، سعیده، (1386)، بررسی رابطه اعتماد اجتماعی و احساس امنیت، فصلنامه دانش انتظامی، شماره 2، تابستان.
      • همدمی خطبه­ سرا، ابوالفضل، (1387)، فساد ملی علل، زمینه‌ها و راهبردهای مبارزه با آن، پژوهشکده مطالعات راهبردی.